Ads

Kaei Ka Jingmut Jong Ka Kyntien “Laity” Ha Ka Balang? – Ka Jingkhot Bad Ka Jingbahkhlieh Jong Ki Riew Paidbah

Ha ka jingim jong ka Balang Katholik, bun sien ngi ju ïohsngew ïa ka kyntien Laity, hynrei ym baroh ki sngewthuh bha ïa ka jingmut bad ka jingdon bynta jong ka. Ha u Snem jong ki Riew Paidbah lane Year of the Laity, ka long kaba donkam bha ban sngewthuh shai kaei ka jingmut jong ka kyntien “Laity” ha ka Balang, namar ki laity kim dei tang ki nongpeit, hynrei ki long ka bynta kaba im bad kaba trei kam jong ka Balang hi.

Ka Jingmut Jong Ka Kyntien “Laity

Ka kyntien “Laity” ka wan na ka ktien Greek laos, kaba mut ki briew paidbah. Ha ka Balang, ka kyntien Laity ka kdew ïa kito baroh ki Khristan kiba la ïoh ka Baptisma hynrei ki bym long pat ki Lyngdoh (priest/clergy) ne ki riewniam (religious). Ki laity ki dei ki kmie, ki kpa, ki samla, ki khynnah, ki nongtrei, ki nongpule – ban shu batai lyngkot, ki dei ki briew kiba im ha ka pyrthei hynrei kiba la khot ban im ïa ka jingngeit Khristan.

Katkum ka jingïathuh bad jinghikai jong ka Balang, ki laity ki dei ki dkhot jong ka Met u Khrist, bad ki don ka bynta kaba kyrpang ban pynpaw ïa u Khrist ha ka jingïaid paidbah jong ka jingim kum ki Khristan.

Ka Nongrim Baibl Shaphang Ki Laity

Ha ka Jingthoh Bakhuid, ngi ïohi shai ba u Blei U khot ïa ki riew paidbah ban long ki sakhi jong U. U Jisu hi U la jied ïa ki nongbud jong U na ki riew paidbah – ki nongtong doh, ki nongrep, ki nonglum khajna. Kane ka pyni ba ka jingkhot jong u Blei kam don ka jingïapher hapdeng ki briew.

Ka jingïathuhkhana ha ka Shithi Banyngkong jong u Petrus 2:9 ka ong:
Phi long "ka jait bynriew ba la jied, ka jait lyngdoh bakynja syiem, u paid bynriew bakhuid, u paid jong u Blei...” Kane ka kyntien ka kdew shai ba baroh ki Khristan, kynthup ïa ki laity, ki la shah khot ban long ki nongpynpaw lane ki sakhi ïa ka jingshai jong u Blei.

Ki Laity Katkum Ka Jinghikai Jong Ka Balang

Ka jingïathuh paidbah jong ka Balang, khamtam ha ka jingïalang jong ka  Vatican II, ka la pynshai bha ïa ka bynta jong ki riew paidbah ne laity. Ha ka Lumen Gentium, ka Balang ka batai ba ki laity kim dei ki nongïarap tang ïa ki Lyngdoh, hynrei ki long ki nongtrei ryngkat bad ka Balang ha ka kam ban pynsaphriang ïa ka Khubor Babha.

Ka Balang ka ong ba ka bynta jong ki riew paidbah ka long ban pynkhuid ïa ka pyrthei lyngba ka jingïaid lynti kum ki Khristan la ka long ha ka kamai kajih, ha ka politik (politics), ha ka pule puthi, ha ka ïaid ka ïeng, ka ktien thylliej bad ha ka imlang sahlang.

Ka Jingbahkhlieh Jong Ki Laity

Ki riew paidbah ne laity ki don ka jingbahkhlieh kaba khraw. Ki shah khot:

  • Ban im ïa ka jingngeit ha ka jingim ba man ka sngi.
  • Ban long ki sakhi jong u Khrist ha ka jingïaid paidbah.
  • Ban pynpaw ïa ka jingieid, ka jingshisha bad ka jingïaineh.
  • Ban ïarap ïa ki duk ki rangli, ki bapang bashitom bad ki briew ba duna jingïarap.

Ka jingim jong ki riew paidbah ka dei ka sakhi kaba im ha ka balang. Wat lada kim ïalap paidbah kum ki Lyngdoh, hynrei ka jingïaid jingïeng, ka jingïakren khana, bad ka jinglong jong ki ka lah ban pynkylla ïa kiwei.

Balei Ki Riew Paidbah ne Laity Ki Long Kiba Donkam Bha?

Ha ka pyrthei mynta, bun ki briew kim lah ban ïakynduh ïa u Lyngdoh man la ka sngi, hynrei ki ïakynduh ïa ki riew paidbah kiba dei ki Khristan ne laity ha ki jaka trei, ki skul, ki ïew ki hat, bad ki shnong ki thaw. Kumta, ki laity ki long ka khmat bad ka sur jong ka Balang ha ka pyrthei.

Ki laity ki lah ban leit sha ki jaka kiba ki Lyngdoh kim lah ban poi, bad ha kine ki jaka, ka jingim jong (uwei pa uwei u) ki riew paidbah ne laity ka dei ka jingïathuh bad jingïalap ïa ka khubor kaba khraw tam jong ka jingkyrmen bad ka jingpynim jong u Trai jong ngi u Jisu Khrist.

Ka Khubor Jong U Snem Jong Ki Riew Paidbah ne Year of the Laity

U snem jong ki Riew Paidbah ka pynkynmaw ïa ngi ba ka Balang kam dei tang ka jingïalang jong ki Lyngdoh hynrei ka dei ka jingïatylli jong baroh ki briew jong u Blei. Uwei pa uwei u Riew Paidbah u don ka bynta bad ka jingkhot kaba kyrpang.

Ka jingïohi thymmai ïa ka jingmut jong ka kyntien “Laity” ka dei ban pynseisoh ïa ka jingkylla jong ka jingim, ka jingïaid paidbah ba kham khuid, bad ka jingsngewthuh ba ngi baroh ngi long ki nongtrei ryngkat bad u Blei.

Ka kyntien “Laity” kam dei ka kyntien kaba rit ne kaba duna dor. Ka dei ka kyrteng jong ka jingkhot jong u Blei ïa ki Riew Paidbah ban im ïa ka jingngeit ha ka pyrthei. Haba Riew Paidbah u im ïa ka jingkhot jong u Blei, ka Balang ka kham im, ka kham shai, bad ka kham don bor.