Ka kyntien talen (talent) kam mut tang ki sap jingïalehkai, jingïarwai ne jingshad ne ka jinglong nongïalam paidbah hynrei ha ka jinghikai jong ka Balang, ka mut ki jingai ba u Blei u la ai bad buh ha man la u briew. Ki talen ki lah ban long ka jingstad, ka jingnang, ka jingïarap ïa kiwei, ka jingïalam, ka jingïasyllok.
Ka Baibl ka pyni shai ba ym don u briew uba khlem talen. U Blei U ai ha man la u briew katkum ka jinglah jong u, bad U khmih lynti ba kine ki talent yn pyndonkam na ka bynta ka burom jong U bad ka jingmyntoi jong kiwei.
Ka Pharshi (Parable) jong Ki Talen ha ka Baibl
Ka jinghikai kaba paw bha tam shaphang ki talen ka don ha Kospel (Gospel) katkum Matheus 25:14–30, kaba la tip kum Ka Pharshi jong Ki Talen. Ha kane ka pharshi, u trai ïing u la ai sha lai ngut ki shakri ïa ki talen bapher bapher shuwa ba un leit jingleit.
Ar ngut na ki ki la pyndonkam bha ïa ki talen bad ki la pynroi shuh shuh. Hynrei uwei u la buhrieh ïa ka talen namar ka jingsheptieng. Ynda u trai u la wan phai, u la sngewbha ïa kito kiba pyndonkam bha hynrei u la pynrem ïa u shakri uba buhrieh.
Kane ka pharshi ka hikai ïa ngi ba:
- Ki talen ki dei ki jingai jong u Blei.
- Ngim dei ban buhrieh ïa ki namar ka jingsheptieng.
- Ngi don ka jingkitkhlieh ban pyndonkam ïa ki.
- Ka jingïaineh ha ki talen ka wallam ka jingkyrkhu.
Ki Talen kum Ki Jingai Bakynja Mynsiem
Ha ka Shithi Banyngkong sha ki Korinth 12:4–7, u Paulus apostol u ong ba don shibun jait jingai hynrei u juh u Mynsiem. Don kiba ïoh ka jingai ban hikai, don kiba ïoh ban shakri, don kiba ïoh ban ai jingïasyllok, hynrei baroh ki wan na u Blei hi.
Kane ka jingthoh ka pynkynmaw ïa ngi ba:
- Ym don talen kaba kham rit.
- Baroh ki jingai ki don ka jingthmu.
- Ki talen ki long ban tei ïa ka Met u Khrist.
Ka Jingkitkhlieh bad Ki Talen
Ka jingdon talen kam dei tang ka jingkyrkhu hynrei ka dei ruh ka jingkitkhlieh. Ha Kospel katkum u Lukas 12:48, U Jisu u ong ba “Na u briew ha uba la ai shibun, yn pan ruh shibun...”.
Kane ka mut ba lada ngi ïoh ka jingstad, ka pisa, ka por ne ka jingnang, ngim dei ban pyndonkam tang na ka bynta ïa lade hynrei na ka bynta ka jingmyntoi jong ka imlang sahlang bad ka Balang.
Ka Jingsheptieng bad Ka Jingngeit
Bun ki briew ki buhrieh ïa ki talen jong ki namar ka jingsheptieng: Ka jingsheptieng ban rem, jingsheptieng ïa ka jingïaroh jong kiwei, ne jingsheptieng ba kim long kiba tbit. Hynrei ha ka Shithi Ba-ar sha u Timotheus 1:7, ka Baibl ka ong ba u Blei um shym la ai ïa ngi ka mynsiem jingsheptieng hynrei ka mynsiem bor, jingieit bad ka jingstad.
Ka jingngeit ka pynshlur ia ngi ban pyndonkam ia ki talen khlem ka jingsheptieng.
Pynpyndonkam ïa Ki Talen na ka bynta ka Burom jong u Blei
Ha ka Shithi sha ki Kolosse 3:23, la hikai ba katba ngi leh ei ei, ngi dei ban leh kumba ngi leh na ka bynta u Trai, ym na ka bynta ki briew. Lada ngi pyndonkam ïa ki talen jong ngi da ka jingieid bad ka jingsngewrit, ki long ka jingduwai ha ka jingim.
La ka long ha ïing, ha ka Balang, ha skul, ne ha ka kam, ki talen ki lah ban kylla ki atiar ba u Blei U pyndonkam ban ai jingkyrkhu ïa kiwei.
Ka Jingim Katholik bad Ki Nongsumar
Ka Balang Katholik ka hikai shaphang ka jingsumar — ka jingpynïaid hok ïa ki jingai jong u Blei. Ki talen, ka por bad ka pisa ki dei ki bynta jong kane ka jingkitkhlieh. Lada ngi pyndonkam ïa ki talen ha ka kam shakri, jingïarap ïa ki baduk, bad ka jingïalap Kospel, ngi dang im shisha ïa ka jingkhot ne jinglong Katholik.
Ki talen ki dei ki jingai bakhraw jong u Blei. Ka Baibl ka khot ïa ngi ban ithuh, ban pynroi bad ban pyndonkam ïa ki, ym ban buhrieh. Lada ngi pyndonkam ïa ki talen jong ngi da ka jingngeit, ngi pynsngewbha ia u Blei bad ngi kylla ki sakhi jong U ha kane ka pyrthei.
To ngin duwai ba u Blei un ai ïa ngi ka jingshai ban ithuh ïa ki talen jong ngi, ka jingshlur ban pyndonkam ïa ki, bad ka jingstad ban pyndonkam ïa ki na ka bynta ka burom jong U bad ka jingbha jong kiwei.
