Ads

Hato Ki Katholik Ki Mane Bleithaw (Idol)? Ka Jingpynshai Shaphang Ka Jingburom (Veneration) Ïa Ki Dur U Jisu, Ka Maria Bad Jong Ki Riewkhuid Ha Ka Balang

Kawei na ki jingkylli kiba ju mih bha shaphang ka Balang Katholik ka long: “Hato ki Katholik ki mane ïa ki bleithaw?” Kane ka jingkylli ka lah ban mih namarba ha ki ïingmane Katholik ngi ju ïohi ïa ki dur ki dar bad ki stashu (statue) jong u Jisu Khrist, ka Maria ka kmie jong u Jisu, ki angel bad ki riewkhuid.

Ha ka jingshem jong kiba bun, ka jingbymshai jingmut ka lah ban mih haba ki ïohi ïa u briew uba dem khohsiew, duwai, ne pyni ka burom hakhmat ka dur. Hynrei, ban sngewthuh bha ïa ka jinghikai jong ka Balang Katholik, ngi dei ban pynïapher hapdeng ka jingmane ïa u Blei bad ka jingburom ïa ki riewkhuid bad ki dur ba kyntang.

Hato Ki Katholik Ki Mane ïa ki Stashu (Statue) ne ki Dur?

Em. Ka jinghikai jong ka Balang Katholik kam hikai ban mane ïa ki statue ne ki dur kum ki blei. Ki Katholik ki ngeit ha uwei u Blei, bad ka jingmane kaba pura ka dei tang ïa u Blei hi.

Ka stashu (statue) ne ka dur jong u Jisu, ka Maria, ne ki riewkhuid kam dei u blei. Ka dei ka jingpynpaw kaba lah ban pynkynmaw ïa u briew shaphang u Jisu, ka Maria, ne ka jingim jong ki riewkhuid.

Kum ka nuksa, lada u Katholik u dem khohsiew hakhmat ka dur jong u Jisu ne ka Diengphna (crucifix) bad u duwai, ka jingmut kam dei ba u mane ïa u dieng, maw, ne u kynja nar na uba la thaw ïa kata ka dur ne stashu (statue). Ka dur ka long kum ka dak kaba pynkynmaw ïa u Khrist, ka Maria ne ki riewkhuid, katba ka jingmane ka long tang ïa u Blei.

Ka Jingpynïapher Hapdeng ka Jingmane bad ka Jingburom

Ban sngewthuh ïa ka jinghikai jong ka Balang Katholik, ka long kaba donkam bha ban tip ïa ka jingïapher hapdeng ka jingmane bad ka jingburom. Ha ka jinghikai jinghikai jong ka Balang Katholik, ka jingmane bad jingmane-burom kaba pura ïa u Blei la tip kum ka latria. Kane ka dei tang ïa u Blei.

Ki Katholik ki pyndonkam ruh ïa ka kyntien veneration, kaba lah ban batai kum ka jingburom kyrpang ïa ki riewkhuid namar ka jingngeit bad ka jingïadei jong ki bad u Blei.

Ha ka theology jong ka Balang Katholik, la ju pynïapher kumne:

  • Latria – ka jingmane bad jingmane-burom kaba dei tang ïa u Blei.
  • Dulia – ka jingburom ïa ki riewkhuid.
  • Hyperdulia – ka jingburom kyrpang ïa ka Maria, namar ka bynta kaba kyrpang jong ka kum ka kmie jong u Jisu.

Kumta, ka jingburom ïa ki riewkhuid kam mut ba ki riewkhuid ki long ki blei ne ban shim ïa ka jaka jong u Blei.

Balei Ki Katholik Ki Pyndonkam ïa Ki Dur Bad Ki Stashu (statue)?

Ki dur bad ki stashu (statue) ki don bynta ha ka jingim jingngeit jong kiba bun ki Katholik.

Nyngkong, ki lah ban pynkynmaw ïa ki briew ïa ki jingjia bad ki briew kiba don bynta ha ka histori jong ka jingpynim.

Ar, ki dur ki lah ban long ka jingïarap ban hikai ïa ka jingngeit. Ka dur jong u Jisu ba la sahnarphna, kum ka nuksa, ka pynkynmaw ïa ki riewngeit ïa ka jingshah shitom, ka jingïap bad ka jingmihpat jong U.

Lai, ki dur ki lah ban jingïarap ïa u briew ban pynleit jingmut ha ka por jong ka jingduwai.

Hynrei ka bynta kaba kongsan ka long ba ka dur hi kam dei u Blei.

Hato Ki Katholik Ki Mane ïa ka Maria?

Kane ka long sa kawei na ki jingkylli ba ju mih bha na ka por sha ka por.

Ki Katholik ki burom kyrpang ïa ka Maria namar ka dei ka kmie jong u Jisu. Ki Katholik ki lah ban kyrpad ïa ka Maria ban duwai lem na ka bynta jong ki (jingïasaid lem). Kane kam mut ba ki Katholik ki ngeit ba ka Maria ka long ka blei bad kim mane ruh ïa ka kum ka blei.

Ka jingkyrpad ïa ka Maria ban duwai na ka bynta jong ngi ka dei ka jingpyrkhat ba ka Maria, kum ka riewngeit kaba shisha bad ka riewkynthei kaba kohnguh ïa u Blei, ka lah ban kyrpad ïa u Blei na ka bynta kiwei. Ka jingmane kaba pura pat ka dei tang ïa u Blei hynrei ngi kyrpad lem ïa ka jingïasaid jong ka Maria Theisotti namarba ka im bad u Blei – ha ka jingïadon ryngkat lem jong u Blei.

Kumjuh ruh, ki Katholik ki lah ban kyrpad ïa ki riewkhuid ban duwai na ka bynta jong ki, namarba ma ki ruh ki la long ki khristan kiba bha bad kiba la sakhi da shisha ïa u Khrist ha ka jingim jong ki ha ka sla pyrthei kaba ngi im. Lada mangi para ba ïa pop lang ngi dang lah ban ïa duwai lem na ka bynta kiwei, te katno lei lei lada ngi kyrpad ïa ka jingduwai bad ka jingïasaid lem jong ka Maria bad ki riewkhuid.

Hato Ka Baibl Ka Khang ïa Ki Dur?

Ym shem la lap ba ka Baibl ka khang hynrei, ka Baibl ka kren shai bha pyrshah ïa ka jingmane ïa ki blei thala bad ki dur kum ki blei. Ha ki Shiphew Hukum, ngi pule shaphang ka jingkhang ban mane ïa kiwei pat ki blei, Exodus 20:3–5. Te kumta ki Katholik ruh kim shym la mane blei ïa ki dur ki dar. Hynrei la buh ïa ki kum ki jingsah kynmaw bad la ñiew burom ïa ki.

Ki Katholik ki pdiang ïa kane ka jinghikai: ban mane ïa ka dur kum ka blei ka long ka jingmane kaba bakla bad kam ju hikai hi ruh da lei lei ban mane ïa ki.

Hynrei, ka Baibl ka don ruh ki nuksa ha kiba u Blei U la hukum ne shah ban thaw ïa ki dur na ka bynta ki jingthmu ba kyrpang. Ha ka kitab Exodus 25:18–22, ngi shem ïa ka jingbthah ban thaw ïa ki kherubim (cherubim) kiba la buh bad ka Synduk jong ka Jutang (Ark of the Covenant).

Ha ka kitab Jingkheiñ 21:8–9 ruh ngi pule shaphang u ՚seiñding ne ՚seiñrnong kaba la pynmih ha ka por jong ka jingïaid jong ki paid Israel lyngba ka ri khlaw.

Kine ki nuksa ki pyni ba ka jingdon jong ka dur hi kam mut beit ba ka long ka bleithaw (idol). Hynrei ka Baibl ka pyni ruh ïa ka jingma lada u briew u sdang ban pynlong ïa kaei-kaei kaba la thaw kum ka bynta jong ka jingmane, kum ka blei. Ha ka kitab 2 Syiem 18:4, u ՚seiñrnong u la shah pynjot namarba ki briew ki la sdang ban ai ka burom kaba bakla ïa u. Kumta, ka mat kaba kongsan ka long: “Hato u briew u mane ïa ka dur kum ka blei?”

Balei Ki Katholik Ki Dem Khohsiew Hakhmat Ki Dur na ka Diengphna?

Ka jingdem khohsiew ka lah ban don ki jingmut bapher bapher, katkum ka jinglong jong ka jingmane. U Katholik u lah ban dem khohsiew kum ka dak jong ka jingduwai, ka jingsngewrit, ka jingburom, ne ka jingmane.

Lada u dem khohsiew hakhmat ka Diengphna ne ka dur jong u Jisu Khrist, ka jinghikai Katholik kam mut ba u dieng ne kawei pat ka tiar kaba la pyndonkam ban thaw ïa kata ka dur ka dei kaba u mane kum u Blei. Ka jingmut hi ka long ban pynleit jingmut sha u Jisu Khrist.

Kane ka jingïapher hapdeng ka dur bad uta uba ka dur ka pyni ka long kaba kongsan ban sngewthuh shai shuwa ban kren. Dei ban tip bha shaphang ka jingbatai ïa ki sign bad ki symbol khnang ban dup sngewthuh bha ïa kaei kaba ka Balang Katholik ka hikai.

Hato Ka Stashu (Statue) ba pyndonkam ki Katholik Ka Long Ka bleithaw?

Hangne ngi dei ban sngewthuh shai ba, ka bleithaw ka long kaei-kaei kaba u briew u shim bad u kheiñ kum ka blei bad ban ai ïa ka jingmane lane ka jaka ba kyrpang kaba dei tang ïa u Blei sha kata. Nuksa: ka bleithaw ka dei ka smartphone. Namarba ki briew mynta kim don shuh ka jingsngewthuh kaba shai watla ka pyrthei ka la long kaba shai. Wat hapoh ïingmane ruh ngi shem ba, hapdeng jong ka jingduwai, jingrwai bad jingïathuhkhana ne ïalap ka jingmut ka leit tang sha ka smartpone bad ki app jong ka Social Media kum ka WhatsApp, Instagram, Facebook, YouTube bad kiwei de. Bad ka jingpynleit jingmut jong ki briew mynta ka long tang khyndiat sekhon (second) sha u Blei.

Katkum ka jinghikai jong ka Balang Katholik, ka statue jong u Jisu, ka Maria, ne ki riewkhuid kam dei ka bleithaw namarba ki Katholik kim ngeit ba ka stashu (statue) hi ka long ka blei ne u Blei namar ba kim ju mane ïa ki hynrei ki shu burom kum ka dak ba paw jong kaei kaba ngim lah ban ïohi da la ki jong ki khmat.

Lada u briew u ngeit ba ka statue hi ka long ka blei bad u mane ïa ka kum ka blei, kata ka long pyrshah ïa ka jinghikai Khristan shaphang ka jingmane ïa u Blei.

Ka Jingpynïapher Kaba Donkam

Ha ka jingkren shaphang kane ka mat, ka long kaba donkam ban pynïapher hapdeng ka jingmane bad ka jingburom. Ka jingmane ïa u Blei ka dei kaba kyrpang bad ka dei tang ïa U marwei hi.

Ka jingburom ïa ki riewkhuid ka dei ka jingburom namar ka jingngeit bad ka nuksa jong ka jingim jong ki. Ki dur bad ki stashu (statue) ki long ki dak kiba pynkynmaw ïa ki riewngeit ïa u Khrist, ka Baibl, ki riewkhuid, bad ki jinghikai jong ka jingngeit.

Ki Khristan bapher bapher ki lah ban don ki jingmut bapher shaphang ka jingpyndonkam ïa ki dur ha ka jingmane. Kane ka long ka bynta jong ka jingïakren theology kaba dei ban long da ka jingburom bad ka jingstad.

Hato ki Katholik ki mane ïa ki bleithaw?

Katkum ka jinghikai jong ka Balang Katholik, em kim ju mane bleithaw.

Ki Katholik ki mane tang ïa uwei u Blei. Ki dur, ka Diengphna, statue bad kiwei kiwei ki dak ba kyntang ki lah ban pyndonkam kum ki jingpynkynmaw bad ki jingïarap ha ka jingduwai bad jingngeit.

Ka jingpynïapher hapdeng latria, kaba dei ka jingmane ïa u Blei, bad dulia/hyperdulia, kaba dei ka jingburom ïa ki riewkhuid bad ka Maria, ka long kaba kongsan ban sngewthuh ïa ka jinghikai Katholik.

Lada ngi kwah ban ïakren ïa kane ka mat da ka jingshisha bad ka jingburom, ngi dei ban pyrshang nyngkong ban sngewthuh ïa kaei kaba kawei ka kynhun Khristan ka hikai shisha, ym tang ban bishar na kaei kaba ngi ïohi shabar.

Ha kaba kut, ka jinghikai Katholik ka long kaba shai: ka jingmane bad ka jingmane-burom kaba pura ka dei tang ïa u Blei.